Print pagina

Elker, Jeugd- en opvoedhulp in de provincie Groningen ligt 100% op schema met de implementatie van de acties uit het Kwaliteitskader voorkomen seksueel misbruik in de jeugdzorg. Hoe doen ze dat daar in Groningen en wat kunnen wij daar van leren? Marja Bakker, ambulant hulpverlener, trainer, en contactpersoon voor Jeugdzorg Nederland vertelt: "Nederland is goed in droppen zonder te borgen, dat hebben we serieus genomen."

Hoe krijg je het als organisatie voor elkaar om zo op koers te liggen?

"We hebben gelijk in de zomer van 2013 een werkgroep van acht personen uit de verschillende disciplines samengesteld en uren vrij gemaakt voor een projectsecretaris. Die heeft een werkplan opgesteld aan de hand van de deadlines van het Kwaliteitskader en verantwoordelijken per actie aangewezen. Ik denk dat het succes ligt bij die serieuze start. En bij het direct betrekken van de werkvloer, naast een beleidsmatige inspanning."

Wat is de rol van de medewerkers en hoe betrekken jullie hen?

"We hebben het Kwaliteitskader heel concreet vertaald en onder andere een organisatiebrede training ontwikkeld op de pijlers 'handelingsverlegenheid doorbreken', 'een open gesprekscultuur creëren' en 'verantwoordelijkheid nemen'. We trainen niet alleen de hulpverleners, maar iedereen: van directie tot koffiejuffrouw. Met de training doorbreken we het taboe en ontstaat een open gesprekscultuur. Naast het Vlaggensysteem - een methodiek om seksueel gezond én seksueel grensoverschrijdend gedrag van kinderen en jongeren te duiden en bij te sturen - besteden we veel aandacht aan de eigen socialisatie in seksuele ontwikkeling, want die is bepalend voor je reactie. Dat heeft veel losgemaakt. We zoeken samen naar taal voor dit thema, niet alleen in gesprekken met kinderen, jongeren en ouders, maar ook onder elkaar als hulpverleners en collega's. We kregen hele positieve reacties van onder andere secretaresses en de technische dienst. Zij komen misschien nog wel meer in handelingsverlegenheid terecht dan de werkers. Hoe ga je er als secretaresse bijvoorbeeld mee om als je rapportages verwerkt met schokkende verhalen? In de vijfde of zesde training hebben we de directie getraind, ook zij heeft gevoeld wat het met haar doet. Dat was niet alleen mooi, maar heeft hen ook het belang doen inzien om het thema op dat organisatieniveau aandacht te geven."

Wat gaat goed en wat kan beter?

"We waren verrast en ook een beetje trots toen we hoorden dat we als een van de weinigen al op die 100% score zitten. Maar we zijn er nog niet. De handelingsverlegenheid hebben we aangepakt, nu is het de kunst om die ontwikkeling vast te houden. We proberen steeds de reacties van de werkvloer terug te koppelen en daarop door te ontwikkelen. Zo bleek de training vooral een aanzet en hebben we inmiddels opvolging ontwikkeld."

Betekent 100% score ook daadwerkelijk een cultuurverandering?

"Het is een thema dat om blijvende beweging vraagt, maar we zien zeker veranderingen. Het enthousiasme vanuit de werkgroep is door training, aandachtsfunctionarissen en door borging in structurele overleggen door de hele organisatie voelbaar. We zien nu al dat gesprekken makkelijker op gang komen, dat de handelingsverlegenheid aangepakt wordt en dat mensen elkaar inspireren. Het verspreidt zich als een olievlek. Als je niet meer handelingsverlegen bent en beter kunt praten, kun je ook verantwoordelijkheid nemen, dat is een hele mooie lijn uit het Kwaliteitskader en daar willen we naartoe."

Heb je tips voor andere organisaties?

"Houd het thema structureel hoog op de agenda. Door het vast te leggen in portefeuilles van mensen, maar ook door hulpverleners te blijven trainen en het in te bedden in de dagelijkse praktijk. En laten we vooral niet vergeten dat er naast het misbruik ook een gezonde seksuele ontwikkeling is, en ons daarop richten."